Artikel 2 Elke

"Weer helemaal de oude"

Haar terrasmeubelen verschuiven kon de 81-jarige Antonette nog nauwelijks, maar plots, zo'n twee maanden geleden, vond ze de kracht om de meubelen van haar terras af te gooien. Beelden van de verjaardag van 11 september hadden haar meegesleurd in een staat van acute verwardheid, met hallucinaties tot gevolg. Na twee maanden in het psychiatrisch ziekenhuis Ziekeren in Sint-Truiden is ze opnieuw de oude. "Hopelijk komt er snel een plaats voor me vrij in het rusthuis," vertelt ze.

81-jarige Antonette belandde in PZ Ziekeren door acute verwardheid

Sint-Truiden/Hasselt

André had al gemerkt dat zijn moeder Antonette wat verward praatte, en nog maar weinig uit haar flat kwam. Maar voor het overige leek ze hem gezond, totdat haar toestand twee maanden geleden onverwacht escaleerde. Zelf herinnert de 81-jarige Antonette zich nog weinig van de weken die eraan vooraf gingen, behalve enkele onsamenhangende flarden. "Als mijn hondje niet gestorven zou zijn, was ik nooit naar hier moeten komen," vertelt ze. "Daarmee begon het," knikken haar zoon André en zijn vrouw Ria. "In haar appartementsblok had ze niemand meer om een praatje mee te slaan. Nadat haar hondje stierf, kwam ze niet meer buiten. Moeder nam dan een poes, maar daardoor vereenzaamde ze nog meer."

Rusthuis Antonette had jarenlang een kalmeermiddel genomen na de dood van haar jongste zoon, maar besliste zelf plots om daar mee te stoppen. Bij het terugzien van de beelden van de aanslagen op 11 september sloeg ze tilt. Ze verkeerde in een waan en gooide haar huisraad van het balkon, tot de spoeddiensten haar naar het ziekenhuis brachten. Net op tijd, want ze wilde ook zelf springen.

Dat was twee maanden geleden. Nu, na al die tijd op de afdeling Maarten B van het psychiatrisch ziekenhuis Ziekeren verbleven te hebben, is de fiere 81-jarige klaar om de ziekenhuisdeuren achter zich dicht te slaan. "In twee maanden tijd is ze een hele andere vrouw geworden," 'diagnosticeert' ouderenpsychiater Jan Adriaensen van het PZ Ziekeren. "Het komt weer volledig goed met mij, dat voel ik nu zelf," zegt ook Antonette. "Hopelijk komt er snel een plaats vrij in het rusthuis, want ik wil terug naar Hasselt. Al heb ik het hier ook heel goed."

Antonette verbleef een week op de psychiatrische afdeling van het algemeen ziekenhuis, vanwaar ze naar Ziekeren gebracht werd. "Snel werd duidelijk dat ze leed aan 'acute verwardheid'," zegt ouderenpsychiater Jan Adriaensen. "Bij oudere mensen kan het geestelijk evenwicht heel wankel zijn. Een kleine 'storing' kan leiden tot wanen en hallucinaties. Die storing kan een emotionele klap zijn, maar in 90 procent van de gevallen gaat het om een reactie op een lichamelijk ziek zijn, zoals een griep, een infectie of gewenning na het stoppen met medicatie. Verwardheid klaart gelukkig volledig op en laat geen restletsels na."

Drempel

Antonette werd naar het algemeen ziekenhuis van wacht gebracht, zoals ook bij andere ouderen gebeurt. Toch kunnen sommige problemen beter behandeld worden op een afdeling ouderenpsychiatrie van een psychiatrisch ziekenhuis. "Veel ouderen willen echter niet naar een psychiatrisch ziekenhuis gebracht worden," weet dokter Adriaensen. "Ge peinst toch niet dat ik zot ben, zeggen ze dan. Bejaarden kennen de psychiatrische instellingen nog als gestichten. Bij jongeren is de beeldvorming gelukkig veel positiever." Ook voor zoon André was het een klap dat zijn moeder naar Ziekeren moest: "We hebben hier altijd vlakbij gewoond, dus we hebben het ziekenhuis wel zien evolueren. Toch blijft er een zekere drempel. Maar we beseften dat er een oplossing moest komen, en nu hebben we onze moeder helemaal terug. Ze is hier ook heel graag, en kwam zelfs meteen 7 kilo bij."

Verantwoordelijke voor ouderenzorg van het PZ Ziekeren Franky Beyen antwoordt maandag 20 november van 9 tot 12 uur op alle mogelijke vragen over ouderenpsychiatrie. Hij is te bereiken via 011/78.95.44.

Een juiste diagnose door lange observatie

Antonette had last van wanen en hallucinaties. Dit zijn symptomen die voorkomen bij een psychose, maar ook bij acute verwardheid.

Een psychose vereist echter een heel andere behandeling dan een acute verwardheid. Het stellen van de diagnose is dus uiterst belangrijk. "Wij noemen dat de differentieel diagnose," zegt ouderenpsychiater Jan Adriaensen. "Elke patiënt die hier binnenkomt, wordt eerst 3 tot 4 weken geobserveerd vooraleer we met de gerichte behandeling beginnen. De behandeling verschilt immers per aandoening." Bij ouderen met geestelijke moeilijkheden wordt vaak gedacht aan een beginnende dementie. Maar in het PZ merkt men dat die diagnose niet altijd juist is. "Zo hadden we hier onlangs een dame die beginnende dementie zou hebben, maar eigenlijk aan een depressie leed."

Niet elke vergetelheid wijst op dementie

Tweeënveertig procent van de ouderen die opgenomen worden in een psychiatrisch ziekenhuis lijdt aan cognitieve stoornissen zoals dementie - onder meer Alzheimer, vasculaire en frontale dementie - of acute verwardheid.

Dat blijkt uit de cijfers van de psychiatrische ziekenhuizen van Ziekeren en Sancta Maria. Hieruit blijkt dus duidelijk dat ouderenpsychiatrie meer is dan alleen de behandeling van dementerende patiënten. Zo worden 28 procent van de opgenomen ouderen behandeld voor stemmings- en angststoornissen, en lijdt 16 procent aan schizofrenie en psychotische stoornissen. Nog eens een tiende belandt in een psychiatrisch ziekenhuis omwille van middelenmisbruik, zoals alcohol of medicatie. Vier procent tot slot lijdt aan persoonlijkheidsstoornissen, zoals onder meer borderline.

Let wel: deze cijfers zijn de gemiddelden van de opnamecijfers van Ziekeren en Sancta Maria, en zijn dus een benadering.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License